Ondernemingsplan voor zzp'ers
Een ondernemingsplan voor een zzp'er is meestal korter dan dat van iemand die een winkel opent of personeel aanneemt. Je hebt geen voorraad, vaak weinig investeringen en geen loonkosten. Wat overblijft, zijn de vragen die er voor een zelfstandige wel toe doen: wie betaalt jouw uren, wat moet je per uur vragen en hoe kom je door de maanden waarin het stil is.
Verplicht is het meestal niet. KVK vraagt er bij je inschrijving niet om. Wil je geld lenen of start je vanuit een WW- of bijstandsuitkering, dan heb je het wel nodig, en dan leest er iemand mee met een eigen lijst vragen (wat een bank, Qredits of UWV wil zien).
Wat je kort kunt houden
De investeringsbegroting is voor veel zzp'ers een halve pagina: een laptop, software, misschien gereedschap of een bus. Betaal je dat uit eigen geld, dan is de financieringsbegroting één regel. Een paragraaf over het productieproces of de organisatie kun je overslaan als je alleen werkt. Begin je als eenmanszaak, dan is ook het stuk over je rechtsvorm snel geschreven.
Waar je in een zzp-ondernemingsplan wel tijd in steekt
Je opdrachtgevers
Een zzp'er verkoopt uren of projecten aan een klein aantal klanten. Schrijf op wie dat zijn, hoe je ze vindt en hoeveel opdrachten je per jaar nodig hebt. Heb je al een eerste opdrachtgever, noem die dan. Een plan dat op één klant leunt, is kwetsbaar: valt die weg, dan is je omzet in één keer weg.
Daar zit ook een fiscale kant aan. Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer volledig op schijnzelfstandigheid. Werk je langdurig voor één opdrachtgever, onder diens leiding en op de manier van een werknemer, dan kan die relatie als dienstverband worden gezien. Laat in je plan zien dat je ondernemer bent: je hebt of zoekt meerdere klanten, bepaalt zelf hoe je het werk doet en draagt zelf het risico. Met een klantenanalyse maak je dat concreet.
Je uurtarief
Voor de meeste zelfstandigen is dit de belangrijkste rekensom in het plan. Begin bij wat je nodig hebt, niet bij wat anderen vragen. Bepaal welke winst je per jaar wilt halen. Die moet je inkomstenbelasting, je pensioen en een voorziening voor arbeidsongeschiktheid kunnen dragen, want die betaal je allemaal zelf. Tel je zakelijke kosten erbij op en deel door het aantal uren dat je echt kunt factureren. Dat zijn er minder dan je werkt: acquisitie, administratie, vakantie en ziekte tellen niet mee.
Met ronde getallen: € 50.000 winst plus € 8.000 kosten, verdeeld over 1.100 declarabele uren, geeft minimaal € 53 per uur. Haal je maar 900 uur, dan is het ruim € 64. Een paar honderd uur verschil verandert je tarief dus flink. Zet het uitkomstbedrag daarna naast wat anderen in je vak vragen; de pagina over prijs in de marketingmix helpt bij die afweging.
Je privébegroting
Een financier wil weten of je van je bedrijf kunt leven. Daarom hoort bij een zzp-plan bijna altijd een privébegroting met je vaste lasten thuis. Leg die naast de liquiditeitsbegroting. Je geld komt binnen na je factuur en de betalingstermijn, terwijl de huur op de eerste van de maand gaat. Zeker in de eerste maanden is dat het moment waarop een zzp'er krap komt te zitten.
Belasting en verzekeringen
Ben je voor de inkomstenbelasting ondernemer en werk je minstens 1.225 uur per jaar aan je bedrijf, dan heb je recht op zelfstandigenaftrek. Die is de afgelopen jaren flink verlaagd: € 2.470 in 2025, € 1.200 in 2026 en € 900 in 2027. Neem in je resultatenrekening dus niet de bedragen over uit een ouder voorbeeldplan. Voor starters bestaat een extra startersaftrek van € 2.123, maar het kabinet wil die vanaf 2027 bijna helemaal afschaffen. Toen deze pagina werd geschreven, moest de Eerste Kamer daar nog over beslissen.
Een werkgever die bij ziekte doorbetaalt heb je niet, en een WW-uitkering na een slecht jaar ook niet. Een verplichte basisverzekering tegen arbeidsongeschiktheid voor zelfstandigen is in voorbereiding, maar er is geen datum waarop die ingaat. Reken er dus niet op. Je kunt een particuliere arbeidsongeschiktheidsverzekering afsluiten, met andere zelfstandigen een schenkkring vormen of een buffer opbouwen. Kom je net uit loondienst of een uitkering, dan kun je binnen 13 weken ook een vrijwillige verzekering bij UWV aanvragen. Welke keuze je ook maakt, zet de kosten in je begroting. Andere verzekeringen, zoals een aansprakelijkheidsverzekering, horen bij regels en verzekeringen.
Hoe uitgebreid?
Schrijf je het plan alleen voor jezelf, dan kan het op een paar pagina's. Een businessplan op 1 A4 is een goede eerste toets of je idee overeind blijft. Vraag je een lening aan of start je vanuit een uitkering, werk dan alle onderdelen uit, want de beoordelaar wil zien hoe je aan je cijfers komt. Het ondernemingsplan voorbeeld laat de volledige indeling zien, met voorbeeldregels per hoofdstuk.
Bronnen: KVK, ondernemingsplan maken; Rijksoverheid, belasting voor zzp'ers; Belastingdienst, zelfstandigenaftrek 2026; Rijksoverheid, handhaving schijnzelfstandigheid; Rijksoverheid, arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen; UWV, verzekering voor zzp'ers.
