SWOT-analyse maken voor je ondernemingsplan
Een SWOT-analyse zet de sterke en zwakke punten van je bedrijf naast de kansen en bedreigingen in de markt. SWOT staat voor Strengths (sterktes), Weaknesses (zwaktes), Opportunities (kansen) en Threats (bedreigingen). In een ondernemingsplan is de SWOT de samenvatting van je marktonderzoek. Je laat ermee zien waar je goed in bent, waar je kwetsbaar bent en wat je met allebei gaat doen.
Intern en extern
Sterktes en zwaktes gaan over jou en je bedrijf. Daar heb je zelf invloed op: je ervaring, je netwerk, je locatie, je financiële buffer, je product, je kostprijs. Kansen en bedreigingen spelen zich af in de markt, ook als jij niet meedoet. Denk aan trends in klantgedrag, nieuwe wetgeving, de economie, technologie en wat concurrenten doen.
Die twee worden vaak door elkaar gehaald. "Een webshop openen" is geen kans maar een actie. De kans is dat klanten in jouw branche steeds vaker online bestellen.
SWOT-analyse maken in vier stappen
Begin bij de buitenkant. De kansen en bedreigingen haal je uit de analyses die je al hebt gemaakt: de bedrijfstakanalyse, de klantenanalyse, de concurrentieanalyse en de economische ontwikkeling.
Kijk daarna naar jezelf, door de ogen van de klant. Een sterkte telt pas als je er beter in bent dan de alternatieven. Laat ook iemand anders meekijken, want je eigen zwaktes zie je zelf het slechtst.
Dan ga je schrappen. Houd per vak hooguit drie punten over en maak ze concreet. "Goede service" zegt een lezer niets. "Offerte binnen drie werkdagen, waar de grote bedrijven in de regio zes weken nodig hebben" wel.
De vierde stap wordt het vaakst overgeslagen, terwijl daar de eigenlijke analyse zit.
De confrontatiematrix
In de confrontatiematrix leg je elke sterkte en zwakte naast elke kans en bedreiging, en vraag je je af wat je ermee doet.
Past een sterkte bij een kans, dan zet je die sterkte in om te groeien. Kun je met een sterkte een bedreiging afweren, dan verdedig je daarmee je positie. Houdt een zwakte je tegen om een kans te pakken, dan moet je aan die zwakte werken. En waar een zwakte en een bedreiging samenvallen, ben je het kwetsbaarst. Daar beperk je het risico, of je trekt je terug.
De acties die hieruit komen, neem je over in je marketingplan en je doelstellingen.
Voorbeeld van een SWOT-analyse
Een installateur begint voor zichzelf met het plaatsen van warmtepompen en zonneboilers, na twaalf jaar in loondienst bij een groot installatiebedrijf.
Als sterktes noteert hij zijn ervaring, een netwerk van aannemers uit zijn vorige baan en dat hij binnen drie werkdagen een offerte kan maken. Zwak is dat niemand zijn bedrijf nog kent, dat zijn buffer klein is omdat bus en gereedschap met geleend geld zijn gekocht, en dat alles stilligt als hij ziek wordt.
Kansen ziet hij in de vele huiseigenaren die hun huis willen verduurzamen, in de lange wachttijden bij de grote installatiebedrijven in zijn regio en in een nieuwbouwwijk die de komende jaren wordt gebouwd. Daartegenover staat dat subsidieregels en energieprijzen veranderen, waardoor de vraag van particulieren schommelt. Grote bedrijven kopen bovendien scherper in, en de levertijden van apparatuur zijn soms lang.
Uit de confrontatie komen deze conclusies:
- De snelle offerte wordt zijn belangrijkste verkoopargument, juist omdat klanten elders maanden moeten wachten.
- Via de aannemers zoekt hij werk in nieuwbouw en renovatie. Dan hangt hij minder af van particulieren die een subsidiewijziging afwachten.
- Zijn eerste klanten vraagt hij om een review, en hij laat zijn werk zien in de buurtgroepen van de nieuwbouwwijk.
- Met een collega-installateur spreekt hij af dat ze elkaar vervangen bij ziekte en drukte. Apparatuur bestelt hij pas na een aanbetaling.
Ter vergelijking een SWOT-analyse van een groot bedrijf:

De SWOT in je ondernemingsplan
De SWOT staat aan het eind van het hoofdstuk Markt. Ze vat dat hoofdstuk samen en vormt de brug naar het hoofdstuk Marketing.
Laat geen zwaktes weg om sterker over te komen. Een financier ziet ze toch, en een plan zonder zwaktes is ongeloofwaardig. Benoem ze en schrijf erbij hoe je ermee omgaat.
Een concurrentieanalyse kijkt alleen naar andere aanbieders; de SWOT neemt alles mee, van jezelf en je klanten tot je concurrenten en de omgeving. Het verschil staat uitgewerkt in SWOT-analyse vs concurrentieanalyse. Herhaal de analyse eens per jaar, en eerder als er in je markt of je bedrijf iets groots verandert.
